Phụ Gia Thực Phẩm: Hiểu Đúng Về Vai Trò, Phân Loại & Xu Hướng "Nhãn Sạch" Trong Ngành F&B
Trong xã hội hiện đại, khi nhắc đến cụm từ "phụ gia thực phẩm", người tiêu dùng thường có tâm lý e ngại, thậm chí đánh đồng chúng với những "hóa chất độc hại". Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học và công nghệ, nếu không có phụ gia, ngành công nghiệp thực phẩm sẽ tê liệt: Bánh mì sẽ mốc chỉ sau 2 ngày, nước giải khát sẽ tách lớp, kem sẽ dăm đá và các loại thịt chế biến sẽ tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc Botulinum chết người.
Vậy ranh giới giữa "lợi ích công nghệ" và "nguy cơ sức khỏe" nằm ở đâu? Làm thế nào để sử dụng phụ gia đúng luật, đúng liều lượng và an toàn?
Bài viết chuyên sâu này của Sotech Food Việt Nam sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện nhất, từ định nghĩa, phân loại chi tiết đến xu hướng "Clean Label" (Nhãn sạch) đang thống trị thị trường năm 2025-2026.
1. Phụ Gia Thực Phẩm Là Gì? Giải Mã Hệ Thống E-Numbers
Định nghĩa chuẩn khoa học
Theo Ủy ban Tiêu chuẩn Thực phẩm Quốc tế (Codex Alimentarius), phụ gia thực phẩm là những chất không được coi là thực phẩm và cũng không có giá trị dinh dưỡng chủ yếu. Chúng được chủ động thêm vào thực phẩm với một lượng nhỏ trong quá trình sản xuất, chế biến, bao gói, bảo quản nhằm hỗ trợ kỹ thuật hoặc cảm quan.
Điều quan trọng cần nhớ: Phụ gia không phải là chất độn (để tăng khối lượng gian dối) và cũng không phải là chất ô nhiễm vô tình rơi vào.
Hệ thống chỉ số quốc tế (INS & E-Numbers)
Để quản lý thống nhất trên toàn cầu, mỗi loại phụ gia được gán một mã số định danh, gọi là Chỉ số quốc tế (INS - International Numbering System).
Tại Châu Âu, mã này có tiền tố là chữ "E" (Ví dụ: E330, E951).
Tại Việt Nam, chúng ta cũng áp dụng hệ thống này theo quy định của Bộ Y tế.
Ví dụ điển hình:
E330: Axit Citric (Chất điều chỉnh độ chua - có nhiều trong chanh).
E621: Mononatri Glutamat (Mì chính/Bột ngọt).
E960: Steviol Glycosides (Chiết xuất cây Cỏ ngọt).
2. Tại Sao Ngành F&B Không Thể Thiếu Phụ Gia?
Nhiều người hô hào "tẩy chay phụ gia", nhưng thực tế, phụ gia đóng vai trò sống còn trong việc đảm bảo an ninh lương thực và trải nghiệm ăn uống:
Đảm bảo vệ sinh & An toàn: Đây là vai trò quan trọng nhất. Các chất bảo quản giúp ức chế vi khuẩn, nấm mốc, ngăn ngừa độc tố. Nếu không có Nitrit trong xúc xích, nguy cơ ngộ độc vi khuẩn Clostridium botulinum là rất cao.
Duy trì sự đồng nhất & Cấu trúc (Texture): Chất nhũ hóa giúp nước và dầu trong mayonnaise không bị tách lớp. Chất ổn định giúp sữa chocolate không bị lắng cặn. Chất làm dày giúp nước sốt, tương ớt có độ sánh mịn hấp dẫn.
Nâng cao giá trị cảm quan (Sensory):
Màu sắc: Phục hồi màu tự nhiên bị mất khi gia nhiệt (ví dụ: nước ép trái cây đóng chai).
Hương vị: Chất điều vị và hương liệu giúp món ăn đậm đà, kích thích vị giác.
Vị ngọt: Các chất tạo ngọt không calo (như giải pháp của Sotech) giúp người tiểu đường vẫn được thưởng thức đồ ngọt an toàn.
3. Phân Loại Chi Tiết Các Nhóm Phụ Gia Phổ Biến Nhất
Có hàng nghìn loại phụ gia, nhưng trong sản xuất F&B, chúng ta thường gặp 6 nhóm chính sau:
[H3] a. Nhóm Chất Tạo Ngọt (Sweeteners)
Đây là nhóm đang phát triển mạnh mẽ nhất do xu hướng giảm đường.
Đường hóa học (Synthetic): Aspartame (E951), Acesulfame K (E950), Sucralose (E955). Đặc điểm: Ngọt đậm, rẻ, nhưng có thể gây hậu vị đắng.
Đường tự nhiên (Natural): Stevia (E960), La Hán Quả (Monk Fruit), Erythritol (E968). Đặc điểm: An toàn, thân thiện sức khỏe, giá thành cao hơn.
Sotech Food hiện là đơn vị tiên phong cung cấp các hệ Compound (như HS-100A) kết hợp ưu điểm của cả hai loại này.
Nhóm Chất Bảo Quản (Preservatives)
Benzoat (E211) & Sorbat (E202): Dùng phổ biến trong nước giải khát, nước chấm, bánh kẹo để chống nấm men, nấm mốc.
Nitrit/Nitrat (E249, E250): Dùng trong thịt chế biến (xúc xích, lạp xưởng) để giữ màu đỏ hồng và diệt khuẩn.
Nhóm Chất Điều Vị (Flavor Enhancers)
Mì chính (E621): Tạo vị Umami (vị ngon ngọt thịt).
I+G (E627 + E631): Siêu bột ngọt, độ ngọt gấp 50-100 lần mì chính, thường dùng trong hạt nêm, nước dùng phở, snack.
Nhóm Phẩm Màu (Colorings)
Màu tự nhiên: Curcumin (nghệ), Carmine (đỏ cánh kiến), Anthocyanin (màu vỏ nho). Xu hướng hiện nay ưu tiên nhóm này.
Màu tổng hợp: Tartrazine (Vàng chanh), Sunset Yellow (Vàng cam), Ponceau 4R (Đỏ). Màu đẹp, bền nhưng bị kiểm soát gắt gao về liều lượng.
Nhóm Chất Ổn Định & Làm Dày (Hydrocolloids)
Xanthan Gum (E415): Tạo độ nhớt, treo nhân cho nước yến, nước trái cây.
Pectin (E440): Tạo đông cho mứt.
Carrageenan (E407): Tạo cấu trúc giòn/dai cho thạch rau câu, xúc xích.
4. Phụ Gia Thực Phẩm: An Toàn Hay Độc Hại?
Câu trả lời nằm ở khái niệm ADI (Acceptable Daily Intake) - Lượng ăn vào hàng ngày chấp nhận được.
Bất kỳ chất nào, kể cả nước lọc hay muối ăn, nếu dùng quá liều đều gây độc. Phụ gia thực phẩm chỉ gây hại khi:
Sử dụng chất ngoài danh mục cho phép (ví dụ: Hàn the, Vàng ô - đây là hóa chất công nghiệp, không phải phụ gia thực phẩm).
Sử dụng quá hàm lượng quy định.
Sử dụng phụ gia kém chất lượng, nhiều tạp chất kim loại nặng.
Các cơ quan y tế thế giới (WHO/FAO) và Bộ Y tế Việt Nam đã thiết lập các ngưỡng an toàn rất khắt khe (thường thấp hơn 100 lần so với ngưỡng gây hại trên động vật thí nghiệm) để bảo vệ người tiêu dùng.
5. Xu Hướng "Clean Label" (Nhãn Sạch) & Giải Pháp Của Sotech Food
Bước sang năm 2025, người tiêu dùng ngày càng thông thái. Họ soi rất kỹ bảng thành phần (Nutrition Facts). Xu hướng "Clean Label" lên ngôi với các tiêu chí:
Nguyên liệu nguồn gốc tự nhiên.
Tên thành phần dễ hiểu (ít mã số E, ít tên hóa học phức tạp).
Không màu nhân tạo, không chất bảo quản nhân tạo.
Sotech Food nắm bắt xu hướng này và cung cấp các giải pháp giúp nhà sản xuất "làm đẹp" nhãn mác:
Thay thế đường hóa học bằng Hệ đường tự nhiên HS-100A (Monk Fruit + Erythritol).
Cung cấp các dòng Hương liệu tự nhiên chịu nhiệt tốt.
Tư vấn công thức giảm thiểu phụ gia nhưng vẫn đảm bảo cấu trúc và thời gian bảo quản.
6. Quy Định Pháp Lý Tại Việt Nam (Thông Tư 24 & Văn Bản Mới Nhất)
Nhà sản xuất bắt buộc phải tuân thủ Văn bản hợp nhất số 02/VBHN-BYT (hợp nhất từ Thông tư 24/2019 và Thông tư 17/2023) về hướng dẫn quản lý phụ gia thực phẩm:
Đúng đối tượng: Phụ gia A chỉ được dùng cho nhóm thực phẩm B (ví dụ: Chất bảo quản Benzoat được dùng trong nước ngọt nhưng cấm dùng trong bún tươi).
Đúng hàm lượng: Không vượt quá giới hạn tối đa (ML).
Công bố minh bạch: Phải ghi rõ tên nhóm và tên chất (hoặc mã INS) trên bao bì sản phẩm.
7. Mua Phụ Gia Thực Phẩm Ở Đâu Uy Tín, Chính Ngạch?
Thị trường phụ gia hiện nay "thượng vàng hạ cám". Việc mua phải phụ gia trôi nổi, không rõ nguồn gốc (Non-food grade) là rủi ro lớn nhất khiến doanh nghiệp vướng vào vòng lao lý và khủng hoảng truyền thông.
CÔNG TY CỔ PHẦN SOTECH FOOD VIỆT NAM cam kết là đối tác cung ứng nguyên liệu an toàn, bền vững:
Pháp lý chuẩn chỉ: 100% sản phẩm có Hóa đơn VAT, COA (Certificate of Analysis), Bản tự công bố sản phẩm.
Kho hàng quy mô: Đa dạng các mã từ Chất tạo ngọt (Sweeteners), Chất bảo quản, Hương liệu đến Chất ổn định.
Hỗ trợ R&D: Chúng tôi không chỉ bán "bột trắng", chúng tôi bán giải pháp. Đội ngũ kỹ sư thực phẩm của Sotech sẽ cùng bạn test mẫu, cân chỉnh công thức để sản phẩm đạt chuẩn vị, chuẩn luật.
Phụ gia thực phẩm đóng vai trò gì trong sản xuất
Phụ gia thực phẩm là thành tựu của khoa học, không phải là "kẻ thù". Hiểu đúng và dùng đúng phụ gia là chìa khóa để tạo ra những sản phẩm thực phẩm ngon, an toàn, giá cả hợp lý và tiện lợi cho cuộc sống hiện đại.
Nếu bạn là nhà sản xuất đang tìm kiếm giải pháp phụ gia an toàn hoặc muốn chuyển đổi sang xu hướng "Clean Label", hãy liên hệ ngay với Sotech Food.
LIÊN HỆ TƯ VẤN & NHẬN MẪU THỬ:
CÔNG TY CỔ PHẦN SOTECH FOOD VIỆT NAM
📍 Hà Đông, Hà Nội.
📞0949 747 103
Fanpage: https://www.facebook.com/Sotechfoodvietnam/
